Skip over navigation | Sla menu over
19 jun 2015

Inzet Vereniging Rembrandt voor aanscherping Erfgoedwet beloond

Inzet Vereniging Rembrandt voor aanscherping Erfgoedwet beloond

Afgelopen dinsdag 16 juni was de stemming over de Erfgoedwet in de Tweede Kamer. De Vereniging Rembrandt heeft zich het afgelopen jaar ingezet voor een zorgvuldige en transparante omgang met ons roerend erfgoed. Het resultaat mag er zijn. Veel suggesties die de Vereniging Rembrandt samen met bevriende fondsen heeft gedaan, zijn opgenomen in de wet. Twee voorgestelde aanpassingen van de wet zijn niet overgenomen. Het wetsvoorstel moet nu nog worden aangenomen door de Eerste Kamer. De Vereniging Rembrandt beraadt zich nog over eventuele vervolgstappen richting de Eerste Kamer.

Hieronder vindt u ons persbericht.

Persbericht - De Tweede Kamer heeft op 16 juni 2015 gestemd over een nieuwe Erfgoedwet, die beoogt bescherming te bieden aan roerend cultureel erfgoed. Het wetsvoorstel is door de Tweede Kamer aangenomen, maar niet nadat het voorstel op belangrijke punten voor het openbaar kunstbezit is gewijzigd. Veel concrete voorstellen die de Vereniging Rembrandt samen met bevriende fondsen heeft gedaan om de wet te verbeteren zijn in de nieuwe wet opgenomen.

De Vereniging Rembrandt heeft zich samen met advocatenkantoor Stibbe ingezet voor een wettelijke regeling die afdwingt dat de publieke besluitvorming over onttrekking van kunst zorgvuldig geschiedt, zonder dat daarbij verkoop onmogelijk wordt gemaakt.

In deze voorstellen heeft de Vereniging Rembrandt zich gesteund gevoeld door het kritische advies van de Raad van State, mede gebaseerd op het commentaar van de vereniging op een eerder concept van het wetsvoorstel. De Vereniging werd hierbij ook gesteund door het Prins Bernhard Cultuurfonds, VSBfonds en Fonds 21. Dit (intensieve) traject heeft zijn vruchten afgeworpen. Belanghebbenden worden nu door de nieuwe wet op de hoogte gebracht van een voornemen tot verkoop en kunnen tijdig hun visie daarop geven. Zo wordt hun stem gehoord.

Belangrijke aanpassingen van het wetsvoorstel op initiatief van Vereniging Rembrandt zijn dat:
- De Erfgoedwet geldt niet langer alleen voor kunst in eigendom van de Staat, provincies en gemeenten maar ook voor kunst in eigendom van bijvoorbeeld waterschappen en universiteiten en andere publiekrechtelijke rechtspersonen;

- De criteria voor de beantwoording van de vraag of een kunstwerk beschermwaardig is en voor Nederland behouden zou moeten blijven zijn versoepeld in die zin dat ook uitzonderlijke schoonheid een reden is voor behoud van het kunstwerk. Dit punt is nu alsnog in de wet geregeld. Bovendien heeft de minister in het parlementaire debat dat maatgevend is voor de uitleg van de wet, benadrukt dat de overige criteria voor beschermwaardigheid niet te streng moeten worden ingevuld;

- Er is een grotere transparantie en bekendheid over voornemens tot verkoop van kunst bereikt: de onttrekking van kunst aan het publiek domein door verkoop aan buitenland of particulier kan niet plaatsvinden zonder daaraan tijdig bekendheid te geven via een in te stellen openbaar register;

- De betrokkenheid en inspraak van burgers en (kunst)organisaties zijn verder verzekerd: de Erfgoedwet bepaalt dat de publieke eigenaar om een advies vraagt van een deskundigencommissie. Mocht de eigenaar dat niet nodig vinden, dan biedt de wet nu de expliciete mogelijkheid aan een ieder om zijn of haar zienswijze daarop te geven en daarmee de eigenaar reden te geven alsnog om een advies te vragen;

- Wanneer de eigenaar in afwijking van het advies toch besluit tot onttrekking en dit (daartoe verplicht) meldt aan de minister, moet nu een verplichte wachttijd van 13 weken in acht worden genomen tussen het moment waarop de minister op de hoogte wordt gesteld en het moment van daadwerkelijke vervreemding. Zo krijgt de minister de gelegenheid zo nodig in te grijpen.

- De wet kende verder al de mogelijkheid dat de minister zou kunnen ingrijpen door een besluit tot onttrekking te vernietigen, al dan niet op verzoek van belangenorganisaties. De minister heeft tijdens het debat toegelicht van deze mogelijkheid tot ingrijpen sneller gebruik maken dan tot op heden gebruikelijk was. Dit is een belangrijke toezegging, omdat dit instrument tot nu toe alleen met grote terughoudendheid werd gebruikt. Mocht de minister daarvan ten onrechte geen gebruik maken dan kunnen belangenorganisaties proberen de verkoop tegen te houden via een procedure bij de civiele rechter.

Mooie resultaten zijn bereikt. Twee voorgestelde aanpassingen zijn niet overgenomen: het verbeteren van de bescherming van kunst van regionaal en/of lokaal belang en het mogelijk maken van een laagdrempeligere procedure bij de bestuursrechter tegen onttrekkingsbesluiten. De Vereniging Rembrandt blijft het belang van deze voorstellen benadrukken maar is meer dan tevreden met het tot nu toe behaalde resultaat. De Erfgoedwet wordt na de zomer behandeld door de Eerste Kamer.

Mede dankzij de Vereniging Rembrandt bevat de Erfgoedwet een adequatere regeling over de onttrekking van openbaar kunstbezit. De vereniging is blij met de bereikte transparantie voor belanghebbenden en met de nu helder vastgelegde procedures waaraan een eventueel besluit tot verkoop moet voldoen. Deze regels zijn voor belanghebbenden effectiever geworden omdat bij strijdig handelen met de Erfgoedwet de overheid onrechtmatig handelt. Een bezwaar van belanghebbenden zal in dat geval ook meer kans maken gehonoreerd te worden door minister of civiele rechter.

Hier vindt u de uitslag van de stemming in de Tweede Kamer